Democratie

FAALT ONZE DEMOCRATIE?

  • Saturday 28/03 15:00-16:30
  • Locatie
    BarLokal
  • Soort evenement
    Gesprek

Een panelgesprek met Ian BurumaDavid Van ReybrouckSophie De Schaepdrijver en Aline Muylaert. Journaliste An Hofman leidt het gesprek in goeie banen. 


Politieke partijen zien hun ledenaantallen slinken en kiezers - als ze al komen opdagen - zwalpen in het kieshokje van de ene partij naar de andere. Na de zoveelste stembusslag en mislukte regeringsonderhandeling haken boze burgers ongeïnteresseerd af, zuchten diep, mokken in stilte, of uiten hun  onvrede luidop aan een cafétoog of op twitter, waarna ze misschien vol kwaadheid meestappen in een klimaatmars of in een gele hesjes betoging. Ondertussen gaan politici bij de koning en elkaar op de koffie om er hun eisen op tafel te leggen, daar vooral niet op toe te geven - en als ze dat wél doen, dat vooral niet te laten blijken aan hun achterban. 

Wie kranten leest of sociale media volgt, heeft het doorgaans niet moeilijk om cynisch te doen over het falen van onze democratie. Talloze kiezers hebben het gevoel dat politici geen rekening houden met hun behoeften, angsten, bezorgdheden. Tegelijk hadden politieke partijen het nooit moeilijker om kieslijsten samen te stellen, en dagen steeds minder mensen op om te stemmen. Die onvrede speelt in de kaarten van populisten, die gretig inspelen op die groeiende kwaadheid in de onderbuik van de samenleving. 

Waarom slaagt ons democratisch systeem er niet in om mensen het gevoel te geven dat hun stem écht telt? Omdat ze simpelweg niet telt? Omdat macht en invloed ongelijker en oneerlijker verdeeld zijn dan een halve eeuw geleden? Omdat fake news zich vlotjes naast feiten nestelt in maatschappelijke debatten? Omdat beleidsmakers geen oog hebben voor wie minder mondig is? Omdat we het verleerd zijn om ons te verenigen, een grote groep van gelijkgezinden te verzamelen en uit één stem te spreken om het beleid te beïnvloeden? Omdat politici niet echt de indruk geven te luisteren naar de kwaadheid en onvrede die spreekt uit straatprotesten, klimaatmarsen, opiniestukken …? Omdat de ontzuiling niet alleen ideologische vrijheid, maar ook onzekerheid en onbestemdheid bracht? Omdat het in een democratie niet zou mogen uitmaken wat ieders achtergrond is, en toch niet elke burger dezelfde kans heeft om een politieke ambt te bekleden of het beleid te beïnvloeden?  

Verkiezingen en referenda (alleen) zijn niet de kern van een democratie. Transparante rechtspraak, onafhankelijke media, vrije onderzoeksinstellingen, kritische artistieke stemmen … zijn dat even veel. En net dat staat vandaag in heel wat Europese landen met autocratische leiders onder druk. 

 

Volgens Åsa Wikforss (Zweedse professor Theoretische Filosofie en auteur van Alternative facts) bevinden we ons in een periode van wereldwijde democratische achteruitgang: “Voor het eerst sinds 1979 kennen meer landen een democratische achteruitgang dan dat er landen een democratische stap vooruitzetten.” En ze legt daarvoor glashelder de link met kennisweigering. De onbewuste weigering om feiten voor waar aan te nemen omdat ze jouw identiteit, waardenpatroon, wereldbeeld ijdelheid … lijken te bedreigen. ‘Het had waar kunnen zijn’ is een valabel argument geworden in tijden waarin de emotionele temperatuur op hol lijkt te slaan. 

Is politiek te belangrijk om het over te laten aan politici? ZItten burgers te wachten op een andere vorm van democratie? Willen burgers wel goed bestuurd worden? Bestaat een democratie bij gratie van burgers die hun onvrede durven uiten?  Zijn macht en invloed ongelijker en oneerlijker verdeeld dan een halve eeuw geleden? Zijn politici banger om compromissen te sluiten? Welke rol spelen journalisten, activisten, scholen en wetenschappers in het democratiseringsproces? 


Faalt onze democratie? En bestaat er wel een democratie zonder falen?

Een panelgesprek met Ian BurumaDavid Van ReybrouckSophie De Schaepdrijver en Aline Muylaert. Het gesprek wordt in goeie banen geleid door An Hofman